ABD’nin İran yaptırımlarını sahada uygulayan ülke Türkiye oldu: Karar Washington’dan, icraat Ankara’dan
Türkiye, İran’a yönelik yaptırımlarda resmi karar almak yerine ABD’nin talimatlarını fiilen uygulayarak Tahran üzerindeki baskının icra kolu haline geldi.
Son bir ayda İran’a yönelik ABD yaptırımlarının sahada uygulanmasında en kritik rolü Türkiye üstlendi. Ankara, Washington’un belirlediği çerçeveyi doğrudan icra ederek Tahran üzerindeki baskı politikasının yürütücüsü konumuna geldi.
Bu kapsamda atılan en önemli adım, İran merkezli havayolu şirketi Mahan Air’in Türkiye’ye ve Türkiye’den gerçekleştirdiği tüm uçuşların 21 Eylül’den itibaren durdurulması oldu. Karar, ABD’nin 8 Eylül’de İran havacılık sektörüne yönelik açıkladığı yeni yaptırım paketinin hemen ardından uygulamaya konuldu. Türk yetkililer, kısıtlamanın şimdilik yalnızca Mahan Air ile sınırlı olduğunu, bunun tüm İran havayollarına yönelik genel bir yasak anlamına gelmediğini belirtti. Ancak diğer şirketlerin de yaptırım riski açısından incelendiği kaydedildi.
Bankacılık alanında ise Türkiye Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 19 Eylül’de İran Millet Bankası’nın İstanbul şubesinin faaliyet iznini iptal etti. Kurumun resmi açıklamasında ABD yaptırımlarına doğrudan atıf yapılmadı; gerekçe olarak Türkiye bankacılık kanunu kapsamında “mevduat sahiplerinin hakları ve finansal sistemin istikrarı açısından risk” gösterildi. Ancak kararın Washington’un artan baskısıyla eşzamanlılığı, adımın ABD yaptırım çerçevesinin icrası olduğu yönünde değerlendirildi.
ABD Hazine Bakanlığı, 4 Eylül 2026’da yatırım bankası “Golden Global” ve bağlı iki şirketi, İran’ın petrol gelirlerinin Çin’den Türkiye’ye transfer edilmesi ve nakit veya altına dönüştürülmesine aracılık ettikleri gerekçesiyle yaptırım listesine aldı. Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı, konuya ilişkin değerlendirmesinde ülkesinin “ABD Hazine Bakanlığı’nın İran’la iş yapmaya dair son adımlarını dikkate aldığını” söyledi. ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ise yaptırımların Türk bankacılık sisteminin tamamını değil, “bir kurumun davranışını” hedef aldığını vurguladı.
8 Eylül’de açıklanan yaptırım paketinde üç Türk şirketi — “S Sistem”, “Mes Cargo” ve “Sky Phoenix” — Mahan Air’e parça temini, bilet satış hizmeti ve uçak alımı gibi alanlarda hizmet verdikleri gerekçesiyle yaptırım listesine eklendi. Bu yaptırımların pratik sonucu, Mahan Air’le bağlantılı Türk şirketlerinin faaliyet riskinin artması ve uçuşların sürdürülmesine yönelik iş ortamının fiilen kapanması oldu. Söz konusu gelişme, Mahan Air seferlerinin durdurulmasında kilit etkenlerden biri olarak öne çıktı.
Yaşanan gelişmelerin genel tablosu, ABD’nin İran’a yönelik yaptırım kararlarının Türkiye tarafından hızla ve fiilen uygulamaya geçirildiğini ortaya koyuyor. Mahan Air uçuşlarının durdurulması, İran Millet Bankası’nın İstanbul şubesinin kapatılması ve ABD Hazine Bakanlığı’nın İran bağlantılı Türk kurumlarına yönelik yaptırımlarının zımnen kabulü, Ankara’nın Washington’un İran politikasının sahadaki icra kolu haline geldiğini gösteriyor.